PRZYKŁADOWE ZAGADNIENIA DO MATURY

I Zawsze obowiązuje:

Przy EPICE I DRAMACIE:

przebieg wydarzeń w tekście, czas, przestrzeń, bohaterowie, typ narracji i narrator itp. a także informacja o autorze dzieła i czasie postania (epoka, datowanie) czyli konteksty

Przy LIRYCE:

elementy analizy, zgodnie z podanym materiałem, a także informacja o autorze dzieła i czasie postania (epoka, datowanie) czyli konteksty oraz ewentualnie informacja czy tekst jest częścią większego cyklu

II Antyk

1. Biblia - tytuł, datowanie, podział, monoteizm, psalm, przypowieść(definicja i przykłady), postać Hioba (motyw cierpienia), dzieje Chrystusa z Nazaretu, apokalipsa(obrazowanie, styl). Tu: Księga Genesis (do Kaina i Abla), Księga Hioba, Księga Psalmów, Ewangelie, Apokalipsa, Hymn do miłości Św. Pawła, trwałość motywów biblijnych

2. Mitologia - mit, mitologia - definicje, teogonia, kosmogonia, antropogenia. Tu: mit o powstaniu świata (od Chaosu do bóstw olimpijskich) Ikar, Prometeusz, Syzyf, mit tebański, wojna trojańska, trwałość motywów mitologicznych

3. Homer, Iliada - postać Homera, definicja eposu, datowanie. Tematyka Iliady i Odysei, charakterystyka Achillesa, Hektora, Parysa, Odysa, epitet stały, porównanie homeryckie, heksametr

4. Sofokles Król Edyp - informacje o tradycji teatru i dramatu (terminologia np. stasimon, epeisodion, parodos, exodos, elementy budowy teatru), TRAGIZM, charakterystyka postaci Edypa Jakasty Tejrezjasza, inne postaci., tragizm (ironia tragiczna) Edypa. Elementy wiedzy o Antygonie

5. Horacy Pieśni (definicja, charakterystyka zbioru) tu :Exegi monumentum, Do Postuma (motyw exegi, stoicyzm, epikureizm) *rozszerzenie

6. Safona - charakterystyka twórczości, styl, tematyka pieśni miłosnych

7. Anakreont - def. anakreontyku

8. Tyrtajos - poezja tyrtejska i jej styl

II Średniowiecze IV-V w do końca XV w

1. Bogurodzica - wiersz zdaniowo-rymowy, datowanie, archaizmy, "tłumaczenie tekstu", portret Bogurodzicy, portrety nadawcy i adresatów, motyw deesis, definicja hymnu

2. Dante Boska komedia - pogranicze renesansu, obraz świata, symbolika, Beatrycze, sceny dantejskie (inf.)

3. Lament świętokrzyski - motyw mater dolorosa, język

4. Legenda o św. Aleksym - asceza, hagiografia, vanitas, ideał świętego

5. Rozmowa mistrza Polikarpa ze śmiercią - memento mori, dance macabre, vanitas

6. Słota O zachowaniu się przy stole - kobiety w średniowieczu, savoire vivre Pojęcia :teocentryzm, uniwersalizm, augustynizm, tomizm, franciszkanizm

7. Pieśń o Rolandzie - chanson de geste, ideał rycerza, ars bene moriendi

8. Kronika Galla Anonima - historiografia, ideał władcy (też ; Karol Wielki, król Marek)

9. Kwiatki świętego Franciszka - franciszkanizm, styl i język, cudowność

10. Dzieje Tristana i Izoldy - europejski archetyp miłości, cudowność *rozszerzenie

III Renesans XVI wiek

1. Kochanowski Pieśni - gatunek, humanizm, stoicyzm, epikureizm, chrystianizm, etapy i tematyka, Pieśń Świętojańska o Sobótce jako sielanka konwencjonalna

2. Kochanowski Treny (wybór) - pl ojciec, filozof i poeta, załamanie filozofii humanistycznej, humanizm heroiczny (tragiczny), szczególnie portrety w Trenach

3. Szekspir Makbet - dramat szekspirowski, bohaterowie, cudowność

4. Rej - portret szlachcica w Żywocie człowieka poczciwego, język i funkcje zdrobnień

5. Kochanowski Fraszki - gatunek, humanizm, różnorodność tematyczna

6. Skarga Kazania sejmowe - styl retoryczny, toposy matki ojczyzny i tonącego okrętu

*rozszerzenie

1. Kochanowski Treny - jak wyżej oraz zasady budowy cyklu i powiązanie z gatunkiem antycznym (poezja funeralna) - inf.

2. Boccacio Dekameron - tematyka, nowela z sokołem

3. Petrarca Sonety do Laury - gatunek, wzorzec obrazowania dla tematyki miłosnej

4. Kochanowski Odprawa posłów greckich - dramat renesansowy, nawiązania antyczne, odczytanie w kontekście XVI-wiecznym

5. Szymonowic - zasada sielanki realistycznej

6. Modrzewski De Republica emendanda - polska utopia polityczna ma tle utopii europejskich (tu ; Morus, Makiaweli )

IV Barok XVII wiek

1. Morsztyn Jan Andrzej - konceptyzm, marinizm, środki stylistyczne, poezja dworska "światowych rozkoszy"

2. Naborowski - poezja dworska "metafizycznego niepokoju", vanitas, konceptyzm, marinizm

3. Potocki - poezja ziemiańska (sarmacka), obrazowanie i język, tematyka społeczna. Transakcja... ako przykład epiki patriotycznej

4. Molier Świętoszek - komedia charakterów, typy komizmu

5. Sęp - Szarzyński - vanitas w sonetach refleksyjno-filozoficznych, prekursorstwo

6. Pasek Pamiętniki - portret Sarmaty, sarmatyzm, makaronizmy

V Oświecenie XVIII wiek Krasicki satyry - obraz społeczeństwa, gatunek Krasicki Hymn do miłości - nowa definicja patriotyzmu Krasicki Bajki - gatunek, narracyjne i epigramatyczne, elementy filozofii oświeceniowych Karpiński i Kniaźnin - sentymentalizm w Polsce Postaci ; publicyści Sejmu Wielkiego (Kołłątaj, Staszic)

*rozszerzenie

Krasicki Monachomachia - poemat heroikomiczny, problem reformy kościoła poeci Niemcewicz, Naruszewicz, Trembecki

VI Romantyzm 1822-1863

1. Mickiewicz Pan Tadeusz - gatunek i język, geneza, społeczeństwo, portret Robaka, natura, patriotyzm

2. Mickiewicz Dziady III - -gatunek, budowa, społeczeństwo, prometeizm, mesjanizm, indywidualizm Gustawa-Konrada,

3. Słowacki Kordian (fr.) - bohater romantyczny i jego dojrzewanie (Kordian), społeczeństwo, winkelriedyzm, rewolucjonizm szlachecki, dyskusja z Mickiewiczem,

4. Krasiński Nie-Boska komedia (fr.) - charakterystyka 2 obozów i ich przywódców (Henryk i Pankracy), obrazowanie dantejskie a przesłanie tekstu, charakterystyka Henryka z pierwszego aktu (Mąż)

5. Mickiewicz wiersze - Romantyczność jako tekst programowy, ballady (wina i kara, miłość, natura), Oda do młodości (wiersz programowy, portrety młodych i starych), Sonety krymskie (orientalizm, pl jako pielgrzym), liryki lozańskie(filozofia, rola natury)

6. Słowacki wiersze- Grób Agamemnona (idea jedności narodowej, rola romantycznego poety), Testament mój (poeta, def. testamentu poetyckiego), Rozłączenie (rola natury), Hymn – zerwanie z konwencją

7. Norwid wiersze - Fortepian Szopena (filozofia sztuki i artysty), Bema pamięci żałobny rapsod (jednostka wybitna w dziejach), Coś ty Atenom...(jednostka wybitna). Tu także ; norwidowska koncepcja przemilczeń.

8. Goethe Cierpienia młodego Wertera - powieść epistolarna, werteryzm

9. Dostojewski Zbrodnia i kara - Raskolnikow, problematyka moralna powieści, powieść polifoniczna *rozszerzenie

10. Słowacki Kordian (jak powyżej) oraz fantastyka w Przygotowaniu i Prologu, opowiadania Grzegorza, wątek spisku koronacyjnego. (inf.)

11. Goethe Faust - faustyzm, postaci Fausta, Mefistofelesa i Małgorzaty(inf.)

12. Wybicki Pieśń legionów... - nowe pojęcie patriotyzmu i narodu

13. Byron Giaur - bajronizm, powieść poetycka

14. Mickiewicz Dziady II i IV - wina i kara, ludowość, natura, miłość romantyczna

15. Konrad Wallenrod - wallenrodyzm

16. Słowacki Beniowski - ironia romantyczna, poemat dygresyjny, walka z Mickiewiczem

17. Fredro Zemsta, Śluby panieńskie - komedia intrygi, komedia charakterów, typy komizmu

Pozytywizm 1863 - ok. 1890

Hasła pozytywistyczne – praca u podstaw, organiczna, asymilacja, emancypacja, scjentyzm, utylitaryzm, lojalizm, realizm, ewolucjonizm, racjonalizm

1. Prus Lalka - powieść realistyczna, społeczeństwo, charakterystyka Wokulskiego (romantyk i pozytywista, funkcja zakończenia), typy idealizmu (Ochocki, Wokulski, Rzecki), realizacja haseł pozytywistycznych, kompozycja (sposób portretowania, rola pamiętników Rzeckiego), miłość (Izabela) 2. Orzeszkowa - funkcja mogiły powstańczej (walka) i mogiły Jana i Cecylii (praca) w Nad Niemnem

3. Orzeszkowa Gloria victis - obrazowanie, styl ezopowy, rok 1863, rola natury

4. Konopnicka Mendel Gdański - asymilacja Żydów

5. Prus Kamizelka - kompozycja noweli, miłość

6. Sienkiewicz Potop - powieść historyczna, schematy fabularne, Kmicic (dynamiczny, wzorowany na Soplicy), archaizacja, charakterystyka społ. i obyczaju szlacheckiego, sarmatyzm (Zagłoba)

7. Asnyk Do młodych – programowy *rozszerzenie

8. Konopnicka wiersze - motywy ludowe i patriotyczne, obrazki

9. Nowelistyka pozytywizmu - dominujący gatunek, realizacja haseł

VII Młoda Polska (modernizm) ok. 1890-1914

1. Tetmajer wiersze - Koniec wieku XIX (dekadentyzm), Melodia mgieł nocnych (impresjonizm, dekadentyzm, synestezja), Widok ze Świnicy (impresjonizm, fascynacja górami)

2. Kasprowicz wiersze Krzak dzikiej róży (impresjonizm, symbolizm, dekadentyzm), Dies irae (hymny, katastrofizm, ekspresjonizm), Księga ubogich (franciszkanizm)

3. Staff wiersze - Kowal (nietzscheanizm), Deszcz jesienny (dekadentyzm, impresjonizm), Przedśpiew (humanizm, klasycyzm, franciszkanizm)

4. Wyspiański Wesele - społeczeństwo, idea walki o niepodległość i solidaryzmu, postacie fantastyczne i przedmioty symboliczne, geneza (wesele Rydla), nawiązania do romantyzmu

5. Reymont Chłopi tom 1 - społeczeństwo wiejskie, hierarchizacja, dialektyzacja, rola natury, naturalizm, mitologizacja, Borynowie

6. Żeromski Ludzie bezdomni - prometeizm Judyma, społeczeństwo, rola naturalizmu, symboliczne znaczenie tytułu (bezdomność Judyma i Joasi)

7. Conrad Jądro ciemności - bohaterowie, etyka conradowska, problem kolonializmu i konfliktu kulturowego, rola Marlowa, postać Kurtza *rozszerzenie

8. Żeromski Siłaczka, Zmierzch i inne opowiadania - portrety społeczników , naturalizm; Rozdziobią nas...(rok 1863)

9. Zapolska Moralność pani Dulskiej - tragifarsa kołtuńska, dulszczyzna

10. Rimbaud, Verlain, Baudelaire, Miciński, Rydel, Wolska, Boy- Żeleński

VIII Dwudziestolecie międzywojenne 1918-1939

1. Żeromski Przedwiośnie - symbolika tytułów, społeczeństwo, dojrzewanie Cezarego, pytanie o Polskę (Lulek i Gajowiec), obraz rewolucji

2. Gombrowicz Ferdydurke - groteska, parodie szkoły, nowoczesności, dworku, filozofia pupy i gęby

3. Nałkowska Granica - powieść psychologiczna, konstrukcja, społeczeństwo, portrety bohaterów (Justyna, Elżbieta, Zenon)

4. Leśmian wiersze - fantastyka np. Dusiołek

5. Tuwim wiersze - świat miasta, nowoczesność np Chrystus miasta, Wiosna

6. Pawlikowska - miniatury poetyckie, tzw. poezja kobieca np. Pocałunki

7. Schultz Sklepy cynamonowe - styl i język, oniryzm

*rozszerzenie

1. Gombrowicz Trans-Atlantyk - groteska, parodia, demaskacja mitów narodowych, język(inf.)

2. Kuncewiczowa Cudzoziemka - psychologizm, freudyzm, narracja(inf.)

3. Witkiewicz Szewcy - groteska, katastrofizm, Czysta Forma(inf.)

4. Kafka Proces - metafora, totalitaryzm, oniryzm(inf.)

5. Bułhakow Mistrz i Małgorzata - kompozycja, mieszanie płaszczyzn, komizm, totalitaryzm, nawiązania do Biblii, Fausta i inne(inf.)

6. Przyboś, Peiper - rola metafory u poetów awangardy krakowskiej

7. Czechowicz - katastrofizm (awangarda lubelska)

8. Jasieński, Młodożeniec, Kurek i inni futuryści - rola neologizmów, fascynacje współczesnością

9. Broniewski - poezja zaangażowana

IX Współczesność od 1939

1. Borowski Opowiadania - geneza, człowiek zlagrowany, narracja pozornie pamiętnikarska (kreacja Tadka), życie w obozie, hierarchia więżniów, język

2. Grudziński Inny Świat - geneza, interekstualizm, proza dokumentalna, obraz życia w łagrach

3. Tango Mrożek - portrety bohaterów (pokolenia Eugeniusza i Eugenii, Stomila i Eleonory, Artura, Edka i Ali), groteska i komizm

4. Krall Zdążyć przed Panem Bogiem - forma reportażowa, portret Edelmana, obraz życia i powstania w getcie, problem "rodzaju umierania", deheroizacja mitu

5. Camus Dżuma - powieść parabola, portrety bohaterów w sytuacji zagrożenia (Rieux, Rambert, Cottard, Grant, Paneloux), egzystencjalizm

6. Miłosz wiersze - Campo di Fiori (powstanie w getcie,czas i przestrzeń), Który skrzywdziłeś(władza totalitarna), Traktat moralny(humanizm, moralizatorstwo)

7. Baczyński wiersze - reprezentant Kolumbów, portret pokolenia wojennego, obrazowanie, hiperbolizacja, arkadia i apokalipsa (spełniona)

8. Różewicz wiersze - np. Ocalony (okres powojenny, poetyka ściśniętego gardła )

9. Herbert wiersze - np Przesłanie pana Cogito, Dlaczego klasycy (klasycyzm, intelektualizm, moralizatorstwo, reinterpretacja mitów)

10. Białoszewski wiersze - poezja lingwistyczna, funkcje neologizmów np. Mironczarnia

11. Szymborska wiersze - ironiczna pointa, rola ironii, tematyka współczesna i egzystencjalna

12. Barańczak wiersze - Nowa Fala (pokolenie 68), rola przerzutni, "język w stanie podejrzenia", problematyka współczesna, opozycyjność wobec PRL

13. Twardowski wiersze - poezja kapłańska, religijna, franciszkanizm

*rozszerzenie

14. Grochowiak - poetyka turpizmu

15. Bursa, Wojaczek - poeci przeklęci, rola wulgaryzmów

16. Lipska - reprezentantka Nowej Fali

17. Moczarski - dokumentalizm Rozmów z katem

18. Nałkowska Medaliony - dokumentaryzm narracji, Główna komisja di spraw badania zbrodni hitlerowskich

19. Szczypiorski Początek - walka ze schematem narodowym

20. Andrzejewski Bramy raju - wielka metafora, kompozycja, krucjata dziecięca

21. Konwicki Mała Apokalipsa - groteskowy i tragiczny obraz PRL

22. Nowak A jak królem a jak katem będziesz - symbolizm i oniryzm powieści o obciążeniu wojną

23. Różewicz Kartoteka - niebohater (kolumb po wojnie), czas i przestrzeń, przykład nowoczesnego dramatu

24. Sołżenicyn Jeden dzień Iwana Denisowicza - życie w łagrze

25. Orwell Rok 1984 - antyutopia, nowomowa

26. dowolny tekst postmodernistyczny np. Imię róży Umberto Eco

JSN Epic template designed by JoomlaShine.com